Stichting

De Kracht van 8

handpoppen giraf en wolf

KWALITEITSGERICHT WERKEN

ONDERZOEKVERSLAG KWALITEITSGERICHT WERKEN IN HET BASISONDERWIJS (MEI 2012)

Kwaliteitsgericht werken sluit goed aan bij de eerste kracht: ‘ik ben mezelf’.

In opdracht van de opleiding ‘Kindercoach in onderwijs’, heeft Bea Bakker onderzoek gedaan naar het effect van kwaliteitsgericht werken in het basisonderwijs. Het onderzoek is uitgevoerd op CBS de Wadden te Haarlem in groep drie en groep zeven. Door het literatuuronderzoek werd duidelijk dat kwaliteitsgericht werken betekent dat men werkt aan of aansluit bij de ontwikkeling van persoonlijke kwaliteiten van mensen. Deze persoonlijke kwaliteiten worden kernkwaliteiten genoemd. Door een interview met de leerkrachten van de onderzoeksklassen, werd helder hoe men met kinderen kan werken aan kernkwaliteiten. Tijdens specifieke kwaliteitsgerichte lessen werd meestal met behulp van een ‘kwaliteitenspel’ gewerkt aan het ontplooien van kernkwaliteiten bij kinderen. Tijdens reguliere lessen was de kwaliteitsgerichte houding van de leerkrachten ook zichtbaar. Door het bestuderen van literatuur over burgerschap ontstond het vermoeden dat tijdens kwaliteitsgericht werken ook gewerkt wordt aan een of meerdere domeinen van burgerschap. ‘Burgerschapsvorming is het stimuleren van de bereidheid en het vermogen onderdeel uit te maken van een gemeenschap en daaraan bij te dragen.’ (Onderwijsraad, 2003)

Een observatielijst is ontwikkeld om tijdens lessen in groep drie en zeven een mogelijk verband tussen kwaliteitsgericht werken en burgerschap te kunnen signaleren. Door analyse van de observatielijst werd duidelijk dat tijdens het werken aan kernkwaliteiten ook gewerkt werd aan diverse houdingen van burgerschap. Een vragenlijst voor kinderen was nodig om het effect van kwaliteitsgericht werken te kunnen onderzoeken. Deze vragenlijst is afgenomen bij kinderen in de onderbouw en bovenbouw, met als doel de vragenlijst te optimaliseren. Voor de onderbouw is na het afnemen van de vragenlijst een aparte vragenlijst ontwikkeld, omdat de woordenschat van deze kinderen een andere vraagstelling vereist. Het ontwikkelen en optimaliseren van de observatielijst en vragenlijst kostte meer tijd dan van te voren was geschat. Het officieel afnemen van de vragenlijst is daardoor niet binnen dit onderzoek gelukt. Kwaliteitsgericht werken met dit onderzoek duidelijk in kaart gebracht. Deze verduidelijking was nodig om te kunnen starten met het beantwoorden van de hoofdvraag.

Het onderzoek heeft verhelderd hoe kwaliteitsgericht werken er in de klas uit ziet en welke effecten de leerkrachten ervaren. Door als leerkracht kwaliteitsgericht te werken, stimuleer je kinderen om hun talenten te benoemen en deze te laten zien. Uit het interview met de leerkrachten van de onderzoeksklassen kwam voort dat deze manier van werken met kinderen een prettig contact tussen leerling en leerkracht bevordert.